ต้นจัน

ที่สวนของเราปลูกต้นจันทร์ (อินจัน) เอาไว้ต้นหนึ่ง อายุสัก 3-4 ปี แล้ว แต่ว่าต้นแทบไม่สูงขึ้นจากตอนที่ซื้อมาเลย แต่ถึงแม้จะโตช้า แต่ก็ดูจะเป็นต้นไม้ที่มีความอดทนสูง เพราะดินบริเวณที่ปลูกก็เป็นดินเหนียว แข็งและแล้งมากเลยในฤดูร้อน แต่วก็ไม่เคยเห็นว่าต้นจันทร์จะมีอาการเหี่ยวให้เห็นเลย แม้ว่าจะไม่ได้ดูแลให้น้ำอะไรเลย ปล่อยให้ธรรมชาติจัดการล้วนๆnnต้นจันทร์เป็นเหมือนต้นไม้ที่เป็นสัญลักษณ์ประจำตระกูลของเราเลย เพราะว่าในระแวกบ้านของเรา ญาติพี่น้องก็ปลูกบ้านอยู่รายล้อม ติดๆ กัน และในพื้นที่บ้านของอาซึ่งอยู่ถัดจากบ้านของเราไปห้องหนึ่ง ก็จะมีต้นจันทร์ต้นใหญ่มาก ขนาดลำต้นสักสามสี่คนโอบ จนนับอายุไม่ถูกเลยว่ากี่ร้อยปีแล้ว เพราะผมเกิดมามันก็ใหญ่อยู่แล้ว เพียงแต่ปัจจุบันถูกตัดแต่งไม่ให้สูงเกินไป ใต้ต้นจันทร์ต้นนี้ถูกใช้เป็นที่ทำกิจกรรมต่างๆ ทั้งเป็นที่เล่นสมัยเด็กๆ เป็นที่นอนกลางวันของพ่อ และทุกปียังมีการทำบุญให้บรรพบุรุษกันใต้โคนต้นจันทร์นี่แหละเป็นที่สำหรับพระสวด ให้กับบรรพบุรุษที่อยู่ในเจดีย์ใกล้ๆ กับต้นจันทร์ เรียกว่าพวกเราเวียนวายตายเกิดกันรอบๆ ต้นจันทร์นี่แหละ แต่ว่าไม่รู้เหมือนกันว่าใครเป็นคนปลูกต้นจันทร์ต้นนี้nnตอนเด็กๆ จำได้ว่ายายแม้น ซึ่งเป็นพี่สาวของปู่ ชอบกินลูกจันทร์ พอถามพ่อว่าทำไมยายชอบกินลูกจันทร์พ่อบอกว่ากินแล้วอายุยืน ผมก็คิดว่าอย่างนั้น เพราะตอนผมเกิดมาปู่ก็ไม่อยู่แล้ว แต่ว่ายายแม้นยังอยู่และก็แข็งแรงด้วยนะ ยายแม้นเป็นแรงจูงใจให้สมัยเด็กๆ ผมเอาลูกจันทร์มากินเลย สำหรับผมนะ ลูกจันทร์ที่อร่อยจะเป็นลูกจันที่สุกใหม่ๆ เพิ่งเด็ดออกมาจากต้น รสจะหวานอ่อนๆ และเฝื่อนเล็กๆ… อันนี้จะผิดจากที่อ่านเจอ เพราะบางคนบอกว่าต้องทำให้มันช้ำก่อนที่จะกิน หรือเอาไปผสมกับน้ำกะทิกินเหมือนน้ำกะทิทุเรียนnnภาษาไทย เขียน “ต้นจัน” อย่างนี้ แต่ว่าชื่อในภาษาอังกฤษเรียกว่า Diospyros decandra ทำให้คิดว่า จริงๆ สะกด ต้นจันทร์ จากคำว่า “decandra” น่าจะเหมาะกว่า และเพราะลูกจันทร์ยังมีสีเหลืองเหมือนพระจันทร์ และต้นจันทร์หากติดผลที่มีลักษณะกลมก็จะเรียกว่าลูกอินทร์ (ลูกอิน) ซึ่งเหมือนพระอินทร์ ที่มีสีเขียว (ลูกอินทร์ที่ยังไม่สุกก็มีสีเขียว) นอกจากนั้นคำว่า Dios (Διός) เป็นภาษากรีก ซึ่งหมายถึงเทพเซอุส (Zeus) ผู้ปกครองสวรรค์ ซึ่งหากเป็นฮินดูก็คือพระอินทร์ ส่วนคำว่า Piros (πῡρός) หมายถึง เมล็ดข้าวที่แห้งจากความร้อน ซึ่งมักจะแปลกันว่าหมายถึงเมล็ดข้าวสาลี, Diospyros จึงหมายถึง ข้าวสาลีของเซอุสnnส่วน, decandra นั้นภาษาวิทยาศาสตร์ หมายจึงพืชที่อยู่ในจีนัส เดียวกับต้นพลับ (Persimmon)nnจันทร์ออกลูกตอนฤดูร้อน ช่วงเมษาที่เราทำบุญให้บรรพบุรุษกันพอดี กลิ่นของลูกจันทร์นั้นหอมอ่อนๆ แต่ว่าหนังสือที่เคยอ่านบรรยายถึงกลิ่นของลูกจันทร์เอาไว้ว่า กลิ่นหอมอ่อนๆ แต่ไม่อาจจะซ่อนเอาไว้ได้ … ทุกปีที่จันทร์ออกลูก นักท่องเที่ยวที่ผ่านไปผ่านมา มักจะมาของดูลูกจันทร์และถ่ายรูปด้วยความตื่นเต้นเสมอเลย เพราะถึงแม้ว่าจะหาซื้อต้นจันทร์ได้ง่ายตามงานเกษตรแต่ถ้าจะปลูกให้มีลูกแล้วกินเวลาหลายสิบปี บางทีก็ค่อนชีวิตของคนปลูกเข้าไปแล้วnn… เคยเอาลูกจันทร์มาให้ห่านกับกระด่ายที่เลี้ยงไว้กินเหมือนกัน คุณคิดว่ามันกินไหม ? … ไม่กินอ่ะnnชาวเวียดนามเรียกต้นจันทร์ว่า Thi หรือภาษาอังกฤษเรียกว่า Golden apple ซึ่งปรากฏอยู่ในนิทานพื้นบ้านของเวียดนาม เรื่อง Tấm Cám (ตั๋ม กับ กั๊ม) ที่เปรียบเสมือนนิยายซินเดอร์เรล่า ของเวียดนาม ที่ Tấm ซึ่งเป็นนางเอกของเรื่องถูกแม่เลี้ยงใจร้ายฆ่าตายหลายครั้งและเธอก็ไปเกิดใหม่เป็นสิ่งต่างๆ จนกระทั้งสุดท้าย Tấm มาเกิดเป็นต้นจันทร์ และมีหญิงชราคนหนึ่งเดินผ่านมาได้กลิ่นหอมหวานของลูกจันทร์จึงได้อธิษฐาน ว่าnnO golden apple, fall to my sacknnYour scent I’ll smell, eat you I’ll notnnThị ơi thị à, rụng vào bị bà, bà để bà ngửi chứ bà không ănnnหญิงชราขอให้ผลของต้นจันทร์หล่นใส่กระเป๋าของเธอเพื่อที่จะเอากลับไปไว้ดมที่บ้านโดยสัญญาว่าจะไม่กินลูกจันทร์นั้น และเมื่อหญิงชรานำลูกจันทร์ไปไว้ที่บ้านของเธอ Tam ก็ปรากฏตัวออกมาจากลูกจันทร์ เพื่อช่วยดูแลหญิงชราnnจนกระทั้งพระราชาซึ่งเป็นคนรักเก่าของ Tấm ผ่านมาที่บ้านของหญิงชรา ก็ได้พบกับ Tam ที่กลับชาติมาเกิดและครองรักกันอย่างมีความสุขnnในเมืองประจวบ ยังมีต้นจันทร์ที่ใหญ่มากๆ นอกจากต้นของที่บ้านอาแล้ว ก็เห็นอีกต้นหนึ่งในกองบิน 5 อยู่หน้าโรงแรม (อาคารสวัสดิการ) ฟ้าชมคลื่น ซึ่งความสูงของจันทร์ในกองบิน 5 นี่สูงเท่ากับตึกสี่ห้าชั้นเลยทีเดียว ดังนั้นหากผ่านไปชมทะเลอ่าวมะนาวแล้ว ก็อย่าลืมที่จะถ่ายรูปต้นจันทร์ยักษ์ต้นนั้นด้วยนะ … 🍃